Ο Ιππόδρομος του Φαλήρου
Κατεβαίνοντας τη Συγγρού, στο Δέλτα του Φαλήρου, συναντούσε κανείς τον Ιππόδρομο, με τη χαρακτηριστική πράσινη περίφραξή του.
Κατασκευάστηκε τη δεκαετία του ❜20 και άρχισε να λειτουργεί τον Απρίλιο του 1925.
Στις 20 Απριλίου έγιναν τα εγκαίνια και μαζεύτηκε όλη η Αθήνα. Υπουργοί, βουλευτές, διπλωμάτες, αξιωματικοί, μεγαλοαστοί, κοσμικοί, δημοσιογράφοι, ηθοποιοί…
Άνθρωποι από τις πλούσιες συνοικίες, τις λαϊκές γειτονιές και τους προσφυγικούς συνοικισμούς. «Πλήρης ισότης και ισοπέδωσις των τάξεων».
Τουλάχιστον πενήντα χιλιάδες άνθρωποι, από τους οποίους οι είκοσι χιλιάδες πλήρωσαν εισιτήριο και οι υπόλοιποι ήταν τζαμπατζήδες.
Ο χώρος στο Φαληρικό Δέλτα χρησιμοποιούταν ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα για ιππικούς αγώνες.
Ακολουθώντας τη μόδα της βρετανικής αριστοκρατίας, η Ιππική Εταιρεία Ελλάδος διοργάνωνε αγώνες προς τέρψη της βασιλικής οικογένειας και της ανώτερης κοινωνίας.
Με την ίδρυση του Ιππόδρομου, το άθλημα των ευγενών έγινε προσιτό και σε χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα.
Δημιουργήθηκαν τρεις χώροι φιλοξενίας των επισκεπτών. Στο Περίπτερο είχαν δικαίωμα εισόδου μόνον όσοι είχαν πλούτο, όνομα και ισχύ.
Οι απλώς πλούσιοι έπαιζαν στην Πρώτη Θέση και όλοι οι άλλοι στη Δεύτερη Θέση.
Την εποχή του Μεσοπολέμου οι ιπποδρομίες ήταν κοσμικό γεγονός.
Η Γερμανική Κατοχή διέκοψε τη διεξαγωγή αγώνων και ο Ιππόδρομος επιτάχθηκε. Όταν έφευγαν οι Γερμανοί, κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις, βούτηξαν και τ❜ αλογατάκια.
Ο Ιππόδρομος ξαναφτιάχτηκε από την αρχή και ξαναλειτούργησε το 1951.
Η κοσμική Αθήνα άρχισε τότε να διασκεδάζει στα κέντρα της παραλίας.
Γνωστά νυχτερινά κέντρα μετακόμιζαν στην παραλία για την καλοκαιρινή σεζόν.
Μέσα στον κήπο του Ιπποδρόμου λειτουργούσε το καλοκαίρι το κέντρο «Αθηναία» και διοργανώνονταν μεγάλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, όπως τα πρώτα Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού του ΕΙΡ.
Ο Ιππόδρομος του Φαλήρου τις δεκαετίες του ❜50 και του ❜60 γνώρισε μεγάλη ακμή.
Τη δεκαετία του ❜70, η παραλία μπαζώθηκε. Η λεωφόρος Ποσειδώνος δεν βρεχόταν πια από τη θάλασσα και ο όρμος του Φαλήρου υποβαθμίστηκε.
Η κοσμική Αθήνα μετακινήθηκε σε καινούργια στέκια προβολής και ψυχαγωγίας και οι ιπποδρομίες άρχισαν να ξεπέφτουν.
Οι ταξικές διακρίσεις μεταξύ Περίπτερου και Δεύτερης Θέσης έγιναν αποκλειστικά οικονομικές.
Το πάθος του τζόγου εξίσωνε πλούσιους και φτωχούς σε «ιπποδρομιάκηδες».
Με 27 κούρσες την εβδομάδα, μεροκάματα και περιουσίες γίνονταν ❝χορτάρι για τ' αλόγατα❞.
Ο Ιππόδρομος απόχτησε κακό όνομα.
Γι❜ αυτή τη φάση του Ιππόδρομου μιλάει το τραγούδι του Άκη Πάνου «Μολόγα ❜τα», που γράφτηκε το 1978 και το τραγούδησε ο Μιχάλης Μενιδιάτης :
Μολόγα ❜τα, μολόγα ❜τα,
τα φράγκα μοιρολόγα 'τα.
Τι γίνανε, μολόγα ❜τα,
χορτάρι για τ❜ αλόγατα.
Ακολούθησε η παρακμή (υπόκοσμος, παράνομα στοιχήματα, σικέ αγώνες, κακός στίβος, σαραβαλιασμένες εγκαταστάσεις, τραυματισμοί και θάνατοι αλόγων, αμαρτωλές διοικήσεις, βόλεμα κομματικών στελεχών).
Ο Ιππόδρομος απαξιώθηκε πλήρως και το 2003 ο χώρος κατέληξε να γίνει υπαίθριο πάρκινγκ.
Το 2003 είναι η χρονιά που μεταφέρθηκε σε σύγχρονες εγκαταστάσεις στο Μαρκόπουλο.
Όμως η αίγλη των παλιών ημερών δεν επαναλήφθηκε, θάφτηκε στο Δέλτα του Φαλήρου, στα θεμέλια του «Σταύρος Νιάρχος».
Καθώς ο Ιππόδρομος είναι μακριά από την Αθήνα και οι ιπποδρομίες εξακολουθούν να έχουν κακό όνομα, οι εξέδρες είναι άδειες και το ζητούμενο για τους ενδιαφερόμενους είναι η επιβίωση του αθλήματος.
Ο Βρασίδας Καπετανάκης αναφέρει στο «Λεξικό της πιάτσας» τις λέξεις πέταλο, πεταλάδικο και πεταλάκιας.
Πέταλο, το = Ο ιππόδρομος του Φαλήρου.«Από τα ξημερώματα, πού τον βρίσκεις, πού τον χάνεις… στο πέταλο».
Πεταλάκιας, ο = Ο αναβάτης επί ίππου του ιπποδρομίου. Ο τζόκεϋ και γενικώς ο έχων οργανικήν θέσιν ή υπηρεσίαν εις τον ιππόδρομον. Μεταφορικά : Ο θερμός θιασώτης ή παίκτης του ιπποδρομίου.
«- Τώρα μην το κλαις το ξαδερφάκι μου. Το ❜λυσε το πρόβλημα. Κονόμησε και σπίτι και κούρσα και καμαριέρα.
- Καλά, αλλά πώς;
- Πώς; Δεν έμαθες πως είναι άλφα-άλφα πεταλάκιας και τα κονομάει με τη σέσουλα;
- Ε, καλά, πάντοτε;
- Μωρέ πάντα σου λέω και με… το νου!»
Ο κίνδυνος παραμονεύει και οι πεταλάκηδες τον ξέρουν.
Πρώτος λύκος, ο = Το απότομο και ξαφνικό χάσιμο. Η αναπάντεχη ζημιά.
«Αυτά έχει το πεταλάδικο. Δεν προφταίνεις ούτε να τα βγάλεις τα λεφτά σου και πέφτεις στον πρώτο λύκο».